Oudste geluidsopname te horen bij Regionaal Archief Alkmaar

De voorloper van de alom bekende platenspeler is de fonograaf. Deze werd is 1877 ontwikkeld door Thomas Edison. Het was een apparaat waarmee men voor het eerst geluid kon opnemen en afspelen. Hij was overigens niet de eerste die een apparaat maakte waarop geluid kon worden opgenomen.

Al in 1857 bouwde de Parijse uitvinder Édouard-Léon Scott de Martinville een zogenaamde fonautograaf. Dit apparaat was echter alleen bedoeld om geluid op te nemen, men kon het niet afspelen. In 2008 lukt dat overigens met behulp van moderne technieken wel. Hiermee is de vroegste geluidsopname ooit een voordracht van het liedje ‘Jeune jouvencelle’ door Scott op 17 augustus 1857. De opname is echter vrijwel onherkenbaar. De eerste herkenbare opname van een menselijke stem is het liedje ‘Au clair de la Lune‘ uit 1860, ook opgenomen door Scott.

Phonautograph
phonautograms

    

De allereerste fonografische opname die Thomas Edison maakte was van het Engelse kinderliedje “Mary had a little lamb” in 1877. Van opname op een wasrol wat toen nog geen sprake. Hiervoor gebruikt Edison een rol bedekt met tinfolie. De originele opname is helaas niet bewaard gebleven. In 1927, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van zijn uitvinding, maakte Edison wel een hernieuwde uitvoering.

De fonograaf ving geluidstrillingen op via een trechter. Een naald graveerde de weerslag op de rol. Tinfolie ging echter maar beperkt mee. Na zes keer luisteren, via dezelfde trechter waarmee men opnam, was de opname onbruikbaar geworden. Vanaf 1885 kwam er daarom een rol bestreken van was. Dit gaf betere opnamen en de rol ging langer mee.

Lees hier verder op de website van Regionaal Archief Alkmaar

Foto: Regionaal Archief Alkmaar